فیلیپ هالسمن که بود و چه کرد؟

فیلیپ هالسمن(زادهی ۱۹۰۶، ریگا، پایتخت لتونی و درگذشتهی ۱۹۷۹، نیویورک) که نام او باعکاسی «پرتره» گره خورده است از پدری دندانپزشک و مادریکه مدیر دانشکدهی دستور زبان بود، متولد شد. علاقهاش را به عکاسی در پانزدهسالگی با عکاسی از دوستان و خانوادهاش آشکار ساخت. دوره دبیرستان را در حالی کهبه زبانهای یونانی، لاتین، فرانسه، آلمانی و روسی آشنایی داشت، فارغالتحصیل شد ودر رشته مهندسی برق دانشگاه «دِرِسدِن» آلمان شروع به تحصیل کرد. چیزی به پایاندانشگاهش نمانده بود که تصمیم گرفت برخلاف میل مادرش مهندسی را کنار بگذارد و بهعکاسی بپردازد. همچنین استاد ریاضیاش به او گفته بود:«چند ماه دیگر میتوانی مدرکمهندسیات را بگیری ولی میخواهی عکاس شوی!»

سپتامبر ۱۹۲۸ حادثه ای در کوهستان آلپ رخ داد که منجر به مرگ پدرش شد و بااین که هیچ شاهدی وجود نداشت یک دادگاه اتریشی او را به اتهام پدرکشی به ۱۰ سال حبسمحکوم کرد. افراد مشهوری همچون «آلبرت انیشتین» به رای دادگاه اعتراض کردند که درآخر باعث شد در سال ۱۹۳۱ از زندان، به شرط آن که دیگر هیچ وقت به اتریش بازنگردد،آزاد شود. او به فرانسه رفت و به عکاسی برای مجلات روی آورد اما پساز حمله آلمان به فرانسه، با کمک انیشتین که ازدوستان خانوادگیِشان نیز بود، نام هالسمن در لیست اسامی هنرمندان و دانشمندانیکه امنیت جانی نداشتند و ایالات متحده به آنها روادید اضطراری اعطا میکرد قرارگرفت و توانست در نیویورک ساکن شود. سه ماه بعد کاریدر دفتر نمایندگی عکاسیِ «بلک استار» با حقوق ماهی ۴۰ دلار را پذیرفت و کارش را با عکس «کوینا فورد» در مقابل یکپرچم آمریکایی آغاز کرد و که باعث شهرت او شد. این عکس را بعدها «الیزابت آردن»خریداری کرد.

او به عنوان ممتازترین و معتبرترین عکاس در زمینه فوتوژورنالیسم که در واقعحرفه جدیدی در آن زمان بود، منصوب شد و شهرتش بالا گرفت به نحوی که هالسمن ۱۰۱ جلدبرای مجلهی «لایف» عکاسی کرد. همچنین در سال ۱۹۵۸ مجلهی«پاپیولار فتوگرافی» طی نظرسنجیای از خوانندگانش، هالسمن را جزو ۱۰ عکاس برجسته جهان به شمار آورد و انجمنآمریکایی عکاسان مجلات در سال ۱۹۷۵،جایزه یک عمر فعالیت و تلاش در هنر عکاسی را به هالسمن داد. امروزه او را با عکس مشهورش از «سالوادور دالی» نقاشاسپانیایی و پرتره بی نظیرش از انیشتین به یاد میآورند.

هالسمن در اتوبیوگرافی دالی خوانده بود که او حتی زندگی پیش از تولد را همبه یاد میآورد. بنابراین به او مراجعه کرد و برای این قسمت از زندگی نامهاشپیشنهاد چاپ یک تصویر را مطرح کرد که نمایشگر عکس خود دالیدر یک تخم مرغ باشد. این آغاز همکاریهای سی ساله میان هالسمن و دالی بود.

نمایشگاهی در سال ۱۹۴۸ از سوی دالی برگزار شد که در آن مهمترین اثریکه به نمایش گذاشته شده بود «LedaAtomica» نام داشت و به طور کامل درفضایی معلق در هوا کشیده شده بود. وقتی هالسمن علت این اسم را پرسید او پاسخ داد:«دریک اتم همه چیز شناور است. پس برای این که در عصر اتم بهترین نقاش بود باید همهچیز را معلق تصویر کرد.» فردای آن روز هالسمن با او تماس گرفت و به او گفتکه تصمیم گرفته عکسی از او بگیرد که در آن همه چیز شناور باشد و نام آن را «Dali Atomicus» میگذارد. دالی موافقت کرد و ایدهایداد که اردکی را با دینامیت منفجر کنیم و از آن لحظه عکس بگیریم ولی هالسمن گفت:«اینجاآمریکا است و ممکن است به زندان بیفتیم.»

هالسمن هر بار تا ۴ میشمرد؛ با شمارهی یک همسرش صندلی را در هوا نگه میداشت، با شمارهیدو دستیارش آب را به هوا می ریخت، با شمارهی سه یکی دیگر از دستیاران گربهها را از سمت راست پرتاب میکرد ودر نهایت با شمارهی چهار سالوادور دالی به هوا میپرید و در یک لحظه عکس ثبت میشد.به همین ترتیب پس از ۲۸ فریم عکس دلخواه هالسمن گرفته شد. اما تنهاکاری که دالی انجام داده است پریدن نبود؛ بلکه روی تابلو رو به رویش که در تصویرخالیست پس از چاپ عکس برایش نقاشی کشید. یکی از دخترهای هالسمن در این بارهمیگوید:«وظیفه من این بود که گربه ها را بگیرم و در حمام خشکشان کنم. پدر هر بار برای ظهورو چاپ عکس به تاریک خانه در طبقه پایین میرفت. ۲۷ بار آب ریختن، گربه پرت کردن و خشککردن.»

او عاشق این بود که سوژههایش را بپراند.عقیده داشت که وقتی انسانی معروف در مقابل دوربین میپرد، چون حواسش جمع پریدناست، نقاب همیشگی صورتش کنار میرود و ما میتوانیم چهره حقیقی او را ثبت کنیم. کار پراندن آدمها، که از رییس جمهور تابازیگر و ورزشکار بینشان پیدا میشد، به جایی رسید که هالسمن توانست در سال ۱۹۵۹ کتاب «پرش» خود را کهشامل صحنه پریدن ۱۷۸ آدم مشهور بود،منتشر کند. او معتقد بود هر صورتی راز و رمز انسانی دیگر را در خودش پنهان کردهاست به همین دلیل ثبت چهره افراد به هدف زندگیاش تبدیل شد.

هالسمن که خود را بسیار به انیشتین مدیون میدانست،این موضوع که چگونه میتوان به وسیله عکس به ماهیت و پیچیدگی این مرد پیبرد، کمی نگرانشمیکرد. سرانجام در سال ۱۹۴۷به همراه دوربین و نورافکنبه دیدن او رفت و همانطور که کارش را روی محاسبات ریاضی انجام میداد از او عکس میگرفت.ناگهان انیشتین رو به دوربین دربارهی افسوسش راجع به فرمول E=MC2 کهامکان ساخت بمب اتم را فراهم آورد شروع به صحبت کرد. او با تمام وجود احساس کرد کهاین مرد بی نهایت خوب و صبور، با این کشفش باعث شده سیاستمداران به اسلحهایویرانگر و کشنده دست یابند تا چه حد رنج میبرد. انیشتین ساکت شد و چشمهایش بسیاراندوهگین بود. در چشمانش سوال و سرزنش موج میزد. افسوس آن لحظه تقریباً هالسمن رافلج کرد ولی به دشواری دکمه دوربینش را فشار داد و آن پرتره شگفت انگیز معروف راثبت کرد. سپس سرش را بلند کرد و پرسید:«پس شما فکر نمیکنید هرگز صلحی وجود داشتهباشد؟» و انیشتین پاسخ داد:«تا هنگامی که بشر باشد جنگ هم خواهد بود.»

در عکسی که هالسمن گرفت، شخصیت بینظیر انیشتیندر حالت چهره، سبیل پرپشت و موی نامرتبش مشهود بود. حساسیت و فروتنی فوق العادهاشبه خوبی حس میشد. انیشتین بعدها به هالسمن گفت:«از تمام عکسهایی که از من گرفتهشده بدم میآید ولی از این کمتر بدم میآید.»

منابع: Wikipedia - Vista News Hub - Time MagazineYoutube - Philippehalsman.com